Genitiv (dopełniacz) określa ogólnie mówiąc czyjąś przynależność do czegoś / kogoś, a także posiadanie czegoś/kogoś np. die Rechte der Kinder (prawa dziecka), der Hund der Nachbarin (pies sąsiadki). W większości zasady znane nam z języka polskiego pokrywają się z niemieckimi.
Chcąc powiedzieć, że coś do kogoś należy, użyjemy mianownika do pierwszego słowa, natomiast drugie odmieniamy w dopełniaczu (patrz tabelka) np. "pokój syna" powiemy:
das Zimmer des Sohnes - pokój syna
NOMINATIV + GENITIV
mianownik + dopełniacz
"Pokój" ma rodzajnik "das" i taki zostaje (mianownik), natomiast "syn" ma rodzajnik "der", a w dopełniaczy zmienia się na "des". Do rodzaju męskiego i nijakiego dodajemy w dopełniaczu do rzeczowników jednosylabowych końcówkę -s, do wielosylabowych -es, natomiast jeśli odpowiadamy na pytanie "wessen?"(czyj?) , nie stosujemy żadnej dodatkowej końcówki.
Inne przykłady:
das Haus des Nachbarn - dom sąsiada
das Pfeifen des Windes - pogwizd wiatru
das Wahrzeichen der Stadt - symbol miasta
die Hauptstadt der Länder - stolice państw
das Pferd des Ritters - koń rycerza
Uwaga! Przy wskazaniu przynależności do konkretnej osoby z imienia , wystarczy dodać tylko -s do imienia np.
Paulinas Katze - kot Pauliny
Jakubs Bruder - brat Jakuba
Martas Buch -- książka Marty
itd.
Często jednak używa się - szczególnie w języku mówionym - zamiast połączenia "mianownik+dopełniacz" przyimek "von"(od), który łączy się z celownikiem(Dativ), czyli:
zamiast "das Pferd des Ritters" możemy powiedzieć "das Pferd von dem Ritter" - oba przykłady znaczą "koń rycerza"
zamiast "der Hund der Nachbarin" możemy powiedzieć "der Hund von der Nachbarin"(pies sąsiadki)
Genitiv (dopełniacz) występuję także po:
- przyimkach: wegen (z powodu) , aufgrund (z powodu, na podstawie), außerhalb (poza), anstelle (zamiast), trotz (mimo), (an)statt (zamiast)
- czasownikach: gedenken (wspomnieć), anklagen (oskarżać), bedürfen (potrzebować, wymagać), erinnern (przypominać), sich schämen (wstydzić się), erfreuen (cieszyć), brüsten (przechwalać)
- przymiotnikach: fähig (zdolny), gewiss (pewien), sicher (pewny), bewusst (świadomy), würdig (godny), bedürftig (potrzebujący)